ЭМГЭНЭЛ СААРАЙН БАТСАЙХАН (1959 - 2015)

2015 оны 05-р сарын 26 Нийтэлсэн Б.Наранбаатар
Монгол Улсын Боловсролын Тэргүүний ажилтан, Хөдөлмөрийн хүндэт медальт, Түвшинширээ сумын Ерөнхий Боловсролын Дунд сургуулийн захирал СААРАЙ овогтой БАТСАЙХАН нь 2015 оны 05-р сарын 23-ны өдөр хүнд өвчний улмаас таалал төгсч, бид бүхэнд болон боловсролын салбарт хүнд гарз тохиолдлоо. С.Батсайхан нь 1959 онд Сүхбаатар аймгийн Баруун-Урт хотод төрсөн. 1967 онд сургуульд орж, 1984 онд УБИС-ийг Монгол хэл – Уран зохиолын багш мэргэжлээр төгссөн. - 1977 – 1980 онд Хилийн цэргийн 0146-р ангид цэргийн алба - 1980 – 1984 онд Сүхбаатар аймгийн НААҮ газар сантехникч - 1988 онд Сүхбаатар аймгийн Уулбаян суманд Монгол хэл – Уран зохиолын багш - 1989 оноос Сүхбаатар аймгийн Түвшинширээ суманд Монгол хэл – Уран зохиолын багш - 2004 оноос Түвшинширээ сумын сургуулийн захирлаар тус тус ажиллаж байлаа. Дэлгэрэнгүй»

Амжилт арвинтай оролцлоо.

2015 оны 04-р сарын 07 Нийтэлсэн Б.Наранбаатар

Амжилт арвинтай оролцлоо.

Сүхбаатар аймгийн 16 сургуулийн багш, суралцагч, эцэг эх, сургуулийн удирдлагын “Оюун ухааны наадам” амжилттай зохион байгуулагдаж манай сургуулийн “СЭТГЭШГҮЙ” баг 2-Р БАЙР эзэллээ. Тус наадмаас эцэг эхийн төлөөлөл Ж.Жамсран АЛТАН медаль, багш нарын төлөөлөл Я.Анхтулга ХҮРЭЛ медаль, суралцагчдын төлөөлөл Б.Долгормаа ХҮРЭЛ медаль хүртэж, багийн тест, багийн СУДОКУ төрлүүдээр өндөр амжилт үзүүллээ.

Мөн 2014-2015 оны хичээлийн жилд аймгийн математик дэд хөтөлбөрийн хүрээнд зохион байгуулагдсан ОНЛАЙН ОЛИМПИАДАД манай сургуулийн багш суралцагчид амжилттай оролцож 1-Р БАЙР эзэлсэн. Дээрх олимдиадад алтан медаль-5 /7а ангийн суралцагч А.Түвшинтөр, 6а ангийн суралцагч Э.Ганбилэг, 4б ангийн суралцагч О.Одхүү, 2б ангийн суралцагч Б.Мөнхбаяр /, мөнгөн медаль-8 /5а ангийн суралцагч Б.Болортуяа, 7б ангийн суралцагч Т.Соёмбо, 4а ангийн суралцагч О.Энхбаяр, 9б ангийн суралцагч Б.Долгормаа, 2а ангийн суралцагч Э.Билгүүн, 3б ангийн суралцагч Б.Мөнх-Оргил/, хүрэл медаль-4 /7б ангийн суралцагч С.Ренчинжүгдэр, 2б ангийн суралцагч Б.Өлзийхүү, 2б ангийн суралцагч Ц.Мандахнаран, 2а ангийн суралцагч Э.Аюурсүрэн,/, тусгай байр-11 эзэлж, бага ангийн багш Н.Бибиш 1-р байр, бага ангийн багш М.Ариунсувд 2-р байр, дунд ангийн математикийн багш Ш.Саранцэцэг 2-р байр, бага ангийн багш А.Ургамалцэцэг 3-р байрт шалгарч АЛТ, МӨНГӨ, ХҮРЭЛ медаль хүртлээ.

Суралцагчдын амралтаар зохион байгуулагдсан Төрөлжсөн болон ивээн тэтгэгчдийн олимпиад-д нийт багш суралцагчид маань амжилттай оролцож Сүхбаатар аймгийн ЕБСургуулиудын дунд 2-Р БАЙР эзэлсэн амжилт гаргалаа. Математикийн олимпиадад суралцагч Т.Соёмбо Хүрэл медаль, Сэтгэх чадварын олимпиадад суралцагч Б.Долгормаа Хүрэл медаль, Математикийн олимпиадад суралцагч Б.Баяржаргал Хүрэл медаль, Орос хэлний олимпиадад суралцагч Б.Долгормаа Алтан медаль, Газар зүйн багшийн олимпиадад багш С.Амгаланбаатар Тусгай байр тус тус эзэллээ.

Олимпиад уралдаан тэмцээнд амжилттай оролцсон багш суралцагч эцэг эхийн төлөөлөлдөө сургуулийн нийт хамт олны өмнөөс баяр хүргэе. 

 Дэлгэрэнгүй»

Хоёр хар буурын туурь МУСГЗ Д.МААМ “Тэмээний дууль” номноос

2015 оны 02-р сарын 09 Нийтэлсэн Б.Наранбаатар
ЭХЛЭЛ
Үргэлж гэхээр тамхины хөх утаа суунаглан, яриа хөөрөө буцалж, инээдэм шаагиж байдаг нэгэн бүлэрхүү тасалгаа зохиолчдын хороонд бийг даанч цөөхөн хүн мэдэх биз ээ. Манай орчин үеийн уран зохиолын жанжин штаб байрладаг гэж хэлж болох тэр өрөө чухам энгийн өрөө юм шүү. Тэнд зөвшөөрөл авч орж байгаа хүнийг би хараагүй юм байна. Гэвч тэр инээдэм наадам яриа хөөрөөн дундаас хожим бичигдэх зохиолын амин хүнс болох, увидас санаа бүрэлдэн хорвоогийн хүн болгонд хэрэгтэй үйл утгад хувилан тунгаагдаж байдгийн учир замаг сайд нуур луугаа адил тэр бүлэрхүү тасалгааг бас ч хүү энгийн өрөө биш гэлтэй.Үргэлжлэлийг ДЭЛГЭРЭНГҮЙ-гээс уншина уу?  Дэлгэрэнгүй»

“АРГАЛЧИН ТОГМИД” МУСГЗ Д.МААМ “Тэмээний дууль” номноос

2015 оны 02-р сарын 09 Нийтэлсэн Б.Наранбаатар
Эр бие сунаагүй нас хэнз байсан цагтаа баян Цэрэнгийн хүү шар Баяагийн өмнөөс Бароны цэрэгт мордсон хүн билээ, энэ Тогмид гуай. Хүний өмнөөс юунд цэрэгт мордох болсон бэ хэмээвээс ацганд урхилагдсан хэрэг шүү дээ. Ацганд Цэрэн гуайн өгсөн ихэр гэлтэй бие жижиг зүс ижил гурван цанхин цагаан төлөг, өрөөсөн эвэр хугархай, бас хөл хазгар эцэнхий хөх сэрх нийт дөрвөн тооны малыг архаг өвчинд баригдаж, хөгшин хонины насгүй, хөхвөр хонины зүсгүй болсон эмээ эхдээ хүргэхээр тууж явсан тэр цагт Тогмид гуай хий настайгаа дөнгөж арван долоо шүргэж байлаа.Үргэлжлэлийг ДЭЛГЭРЭНГҮЙ-гээс уншина уу?  Дэлгэрэнгүй»

Зохиолч Д.Маам тандаа зориулав. Хүүхдийн бүтээл

2015 оны 02-р сарын 05 Нийтэлсэн Б.Наранбаатар

Төрсөн нутгийнхаа унаган хүү, Монгол улсын соёлын гавьяат зүтгэлтэн, эрдэмтэн зохиолч Орлой Мажигийн Д.Маамын мэндэлсний ойд зориулан сургуулийн суралцагчид маань шүлгэн цацал өргөж байгааг нь соёрхоно уу?

ЕБСургуулийн суралцагч А.Урангоо

Д.Маам
Түвшин нутгийн унаган хүү
Төрд данстай эрдэмтэн хүү
Түмэн олны бахархал болсон
Та бидний хайртай зохиолч
 Дэлгэрэнгүй»

Д.Маамын 80 насны ойг угтан зохиох ажлын төлөвлөгөө

2015 оны 02-р сарын 05 Нийтэлсэн Б.Наранбаатар

Батлав: Сургуулийн захирал С.Батсайхан

       Монгол улсын соёлын гавьяат зүтгэлтэн,  эрдэмтэн зохиолч                                       Д.Маамын 80 насны ойг угтан ЕБСургуулиас зохиох ажлын төлөвлөгөө

2015-01-26

Зохион байгуулах ажлууд

Хугацаа

Хамрах хүрээ

Хариуцсан эзэн

Д.Маамын зохиосон шилгүүдийг чээжлэх, “Уран уншигч суралцагч” шалгаруулах

II/1- II/23

Бага ангийн суралцагчид

Анги удирдсан багш нар

Зохиолчийн зохиол бүтээлийг унших хөдөлгөөн өрнүүлэх “Тэргүүний уншигч” хамт олон шалгаруулах

I/27- II/24

Дунд ангийн суралцагчид

Анги удирдсан багш нар, номын санч

Зохиолчийн бүтээсэн дуунуудыг “Хэн сайн дуулах вэ?” тэмцээнийг зохион байгуулах

II/1- II/25

Сургуулийн суралцагчид

Анги удирдсан багш, Дуу хөгжмийн багш

Д.Маамын нэрэмжит “Цэвэр бичигтэн суралцагч” шалгаруулах уралдаан

I/27- II/15

2-р ангийн суралцагчид

2-р ангийн багш нар, сургалтын менежер

“Газар шороо” романаар “АГШИН” тэмцээн зохион байгуулах

I/27- III/30

Сургуулийн багш нар

Багш Я.Анхтулга

Монгол бичгийн хичээлээр “Хурдан уншигч”, “Сайхан бичигтэн” шалгаруулах

I/27- II/23

Сургуулийн 7-9-р ангийн суралцагчид

Багш О.Одмаа Я.Анхтулга

Зохиолч Д.Маамын хэн сайн мэдэх вэ? “АХА” тэмцээн зохион байгуулах

IV/15

Сургуулийн эцэг эхчүүд

Номын санч, Нийгмийн ажилтан

НТБ-ын багш

Д.Маамын уран бүтээлийг олон нийтэд сурталчлах

I/28- V/30

Иргэд, олон нийт

Номын санч НТБ-ын багш

Нэрт зохиолчийн зохиол бүтээлийг уншиж “Том ном” хийх уралдаан

I/28- V/1

Сургуулийн суралцагчид, эцэг эхчүүд

Анги удирдсан багш нар

Д.Маамын уран бүтээлийг сургалтанд ашиглах нь сэдвээр “Нэгж хичээлийн хөтөлбөр” боловсруулах уралдаан

II/1- V/25

Сургуулийн багш нар

Сургалтын менежер ЗАНэгдлийн ахлагч

Д.Маамын нэрэмжит ЕБСургуулийн захиргаа

 Дэлгэрэнгүй»

Монгол улсын Соёлын гавьяат зүтгэлтэн, эрдэмтэн зохиолч

Орлой Мажигийн Д.Маамын намтар

Орлой Мажигийн Дүгэржавын Маамын 1935 оны 2-р сарын 26 хөхөгчин гахай жил Сүхбаатар аймгийн Түвшинширээ сумын нутаг Бүдүүн овооны Завсрын бууц хэмээх газар төрсөн.

Зохиолч Маамын анхны зохиол нь “Мөнгөн өвөл” шүлэг байлаа. Тэрээр 9 настайдаа Түвшинширээ сумын бага сургуульд элсэн орж улмаар Сүхбаатар аймгийн дунд сургуульд 8-р ангиа төгсчээ. 1951-1954 онд Багшийн техникумыг онц дүнтэй төгссөн тул 1954-1957 онд Багшийн дээд сургуульд шууд элсэн орж Орос хэлний багшийн мэргэжил эзэмшжээ.

1957-1958 онд Сүхбаатар аймгийн арван жилийн сургуульд Орос хэл, Уран зохиолын багшаар ажилласан бөгөөд 1959-1962 онд Ардыг Гэгээрлийн яамны хүүхдийн утга зохиолын газрын редактороор ажиллажээ. 1962-1968 онд Москва хотноо Олон улсын харилцааны дээд сургуулийг “Олон улсын түүхч” мэргэжлээр төгссөн. Мөн тэрээр Гадаад явдлын яаманд референт, Каир дахь Монголын элчин сайдын яамны орчуулагч, атташе зэрэг алба хашиж байгаад шинжлэх ухааны академийн Дорно дахины судлалын хүрээлэнд эрдэм шинжилгээний ажилтан, дэд захирлын алба хашжээ. 1990 оноос Монголын Зохиолчдын Эвлэлийн нарийн бичгийн дарга, даргаар ажиллаж байлаа.

1990-1992 онд Улсын Бага Хурлын гишүүнээр ажиллаж шинэ "Үндсэн хууль"-ийг боловсруулах батлахад өөрийн оюун ухаан, мэдлэг чадвараа зориулж явсан төр нийгмийн нэрт зүтгэлтэн бөгөөд 1983 онд Монголын Зохиолчдын Эвлэлийн шагнал, 1996 онд Монгол улсын Соёлын Гавьяат зүтгэлтэн цолоор шагнагджээ. Намтрын үргэлжлэлийг ДЭЛГЭРЭНГҮЙ-гээр орж уншина уу?

 Дэлгэрэнгүй»
Зохиолчийн бүтээлүүдийг нэрлэвэл:
  • “Сүүлчийн захидал” найраглал 1959 он
  • “Хөгшин тэнүүлч” 1962 он
  • “Мандах зул” уянгын найраглал 1965 он
  • “Тэмээний дууль” 1970 он
  • “Тархинд хийсэн аян” 1972 он
  • “Түмэн газрын замд” яруу найргийн ном 1976 он
  • “Өндөр Сүхээ” шилдэг өгүүллэг1981 он
  • “Сарнай төрөх учир” 1969 он
  • “Цагийн салхи” 1991 он
  • “Газар шороо” роман 1977,1981,1982,1989 он
  • “Гишгэх газаргүй хөл” памфлет роман 1979 он
  • “Хоёр хар буурын туурь” 1969 он
  • “Мартах эрхгүй” кино 1980 он
  • “Цөвүүн цагийн Богд” кино 1989 он
  • “Мандухай цэцэн хатан” киноны редактор 1990 он
  • “Маоизм, Маогийнхан” 1975 он
  • “Мөнх тэнгэрийн хүчин дор” кино 1994 он
Эрдэм шинжилгээний бүтээл
  • “Хятадын удирдагчдаас араб дорно дахинд явуулж буй бодлого” 1977 он
  • “Маогийн бодлогод хэлмэгдэж буй Төвд орон” 1975 он
  • “Араб дорно дахин, Бээжингийн бодлого” 1977 он
  • “Синайн дайн” 1972 он
Орчуулга
  • А.С Пушкин “Руслан Людмила хоёр” 1965 он
  • Лермонтов “Банди”, “Шулам”
 Дэлгэрэнгүй»
Соёлын гавьяат зүтгэлтэн эрдэмтэн зохиолч Орлой Мажигийн Д.Маамын 80 насны ойг угтан бага ангийн суралцагчдын дунд зохион байгуулж байгаа “Чээжээр уран яруу уншигч” шалгаруулах тэмцээнд дараах шүлгүүдийг уншиж оролцоно. Шүлгийг бүрэн эхээр нь ДЭЛГЭРЭНГҮЙ-гээс орж уншина уу?
  1. Хавар
  2. Би
  3. Зун
  4. Бичгийн машин
  5. Намар
  6. Чи
  7. Мөнгөн өвөл
  8. Манайх
  9. Шүлэг үгнээс бүтнэ
 Дэлгэрэнгүй»

МУСГЗүтгэлтэн Д.Маамын “Дууг хэн сайн дуулах вэ?” тэмцээн.

2015 оны 02-р сарын 05 Нийтэлсэн Б.Наранбаатар

Монгол улсын соёлын гавьяат зүтгэлтэн, эрдэмтэн зохиолч Орлой Мажигийн Д.Маамын мэндэлсний 80 насны ойд зориулсан “Хэн сайн дуулах вэ?” тэмцээнд дараах дуунуудаар оролцоно. Дуунуудыг ДЭЛГЭРЭНГҮЙ-гээр харна уу?

  1. Магнаг цэнхэр дэлхий
  2. Хүслийн цагаан шувуу
  3. Найргийн хур
  4. Хүлэг чуулах тал
  5. Дунгаамаа
  6. гангаадаарий
  7. Хүмүүн хайрын дуулал
  8. Зээрийн дууль
  9. Мөнхөөгийн дуу
 Дэлгэрэнгүй»

“ХАН ТЭНГЭР” МУСГЗ Д.МААМ “Тэмээний дууль” номноос

2015 оны 02-р сарын 05 Нийтэлсэн Б.Наранбаатар
“ХАН ТЭНГЭР” МУСГЗ Д.МААМ “Тэмээний дууль” номноос
<<... Би энэ насаа сайхан амьдарч барлаа... Би тэнгэрийг үзлээ... Чи тэнгэрийг тийм ойрхоноос үзэж чадахгүй>> М.Горький / Шонхорын дуун/
Миний бие өглөө долоон цаг хагасын хирд буудлаас гарч, сувгийн зүг алхлаа. Тэр алдарт усыг үзэх хүслэн сэтгэлийг минь тэсгэлгүй донсолгож байсан юм. Гэнэт яагаад ч билээ дээ, өнөөдөр чинь 17 шүү дээ гэж дотор оров. Үнэхээр тэр өдөр 1967 оны 11сарын 17 байлаа. Суэцийн нэрт суваг нээгдсэнээс хойш 98 дахь жилийн торгон өглөөний өнөөдөр байх гэж энэ бодогдлоо. Дараа нь францын нэрийн өмнөх зальт панзчин Фрединанд Лессенг хэмээх хүн хэдэн түмэн мисир эрийн амь насаар нь сувгийг малтаж, дундат тэнгисийн улаан далайтай холбосон гуниг түүхийг шимширүүлэн дурсав.Үргэлжлэлийг ДЭЛГЭРЭНГҮЙ-гээс уншина уу?
 Дэлгэрэнгүй»
Шөнийн Каирийн гудамжаар гэр рүүгээ алхаж байлаа. Гэнэт аман дээр:
- Үгүй ээ, энэ чинь нутгийн минь тэнхээ байна шүү дээ. Гэсэн үг гарч
ирэв.Тэр үгийг сэтгэлдээ олзуурхан барьж тогтоолоо...
Ард ардын заншил гэдэг өөр өөр. Зуун ард зуун янз заншилтай, мянган ард мянган заншилтай бөлгөө. Мисирийн арабууд баярлахдаа гасалдаг юм байна. Хамгийн золгүй юман дээрээ гасалдаг, тэгээд ч гасалхыг муу ёр гэж үздэг монгол хүний хүүхэд би баяр хөөрийн сэтгэл, чин зүрхний илч болсон авиа болгон чихэнд чийр биш, чимэг болдгийг энэ үдэш мисирийн дунд суухдаа анзаарч тогтоодог байна.Үргэлжлэлийг ДЭЛГЭРЭНГҮЙ-гээс уншина уу?  Дэлгэрэнгүй»

“ТЭМЭЭНИЙ ДУУЛЬ” МУСГЗ Д.МААМ “Тэмээний дууль” номноос

2015 оны 02-р сарын 05 Нийтэлсэн Б.Наранбаатар
Би нэгэн өдөр дөрвөн давхар байшингийн тагт дээр сууж байлаа.Шар суран ногттой өндөр хөх буур унасан залуу тариачин эр миний цонхон доогуур өнгөрөв.Шир сур хоёрыг зангидаж үдэж хийсэн бахил ширэн эмээлийн бүүргийг зейнн хэмээн яс сайн модоор үзүүрийг нь шомболон зорж шигтгэсэн нь хөл майга энэ хөх буурыг туг ширээ болгожээ.Гэвч түүний богино магнай,хулгар чих,оготор хамраар нь энэ тэмээ Каирын амьтны цэцэрлэгт байдаг бөгтөр гэхээс бөхтэй гэж болохыг даруй таалаа.Үргэлжлэлийг ДЭЛГЭРЭНГҮЙ-гээс уншина уу?
 Дэлгэрэнгүй»

“РОБЕРТ ЛИЗЗА ХОЁР” МУСГЗ Д.МААМ “Тэмээний дууль” номноос

2015 оны 02-р сарын 05 Нийтэлсэн Б.Наранбаатар
“РОБЕРТ ЛИЗЗА ХОЁР” МУСГЗ Д.МААМ “Тэмээний дууль” номноос
Мянган наст буурал Каир хотын зүүн өмнө дүүрэгт Атабагийн талбай гэж өргөн чөлөө байдагсан. Тэр өргөн чөлөөнд барааны том зах бий. Барааны тэр зах хэмжээгээрээ Хан халилын захыг (мөнгө алтан эдлэлийн зах) арайхан гүйцэхгүй боловч бас л дэлхйин өнцөг булан бүрээс цугларсан түмэн жорын юмаар бялхах, наймаа панзны тэнгэр ивээсэн элбэг сангийн нэгээ! Атабагийн их зах талбайнхаа өмнө талд нэгэн нарийн гудамж хөндлөн алхсны дараа эхлэх хийгээд Атабагийн өргөн чөлөөнд гэвэл хамгийн өнгө үзэмж муутай, үнэ хямдтай бараа худалддаг юм. Үргэлжлэлийг ДЭЛГЭРЭНГҮЙ-гээс уншина уу?  Дэлгэрэнгүй»

"МИНИЙ НУТГИЙН ТЭНГЭР" Д.Маамын "Тэмээний дууль" номноос

2015 оны 02-р сарын 05 Нийтэлсэн Б.Наранбаатар

"МИНИЙ НУТГИЙН ТЭНГЭР" Д.Маамын "Тэмээний дууль" номноос

АЯНЫ ЦАГААН ЗАМ

1

Аавын дөрөөг бус дөрөөн сурыг дөрөөлөн саахалтынхаа айлд очиж байсан анхныхаа өдрийг би санаж байна. Ардын танхимд явах гэж нагацынхаа их гэрээр хэсэж байсан чинь тэр юм. Хурга хонь хөөцөлдөж бараг өдөр өнжихгүй очдог тэр айлын тэргэн дээр аавын хазаарын ган амгай, мөнгөн тоногийг харшуулан номхон буурлын далыг даган гулгаж, буухдаа сарны тоосонд гишигсэн мэт баярлаж байсансан. Морь хэмээх сайхан унааг хөлөглөн зорьсон газраа эр бие ганцаар хүрч ирж чадсандаа хөөрсөн минь тэр байлаа.  Дэлгэрэнгүй»